Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα παθήσεων του οφθαλμού, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό την καταστροφή του οπτικού νεύρου. Το οπτικό νεύρο αποτελείται από νευρικές ίνες και μεταφέρει την εικόνα που βλέπουμε στον εγκέφαλο (εικ.1). Το γλαύκωμα ματιού είναι κατά κανόνα ασυμπτωματική νόσος και οι γλαυκωματικοί ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται την παρουσία της. Για το λόγο αυτό η έγκαιρη διάγνωση του γλαυκώματος είναι σημαντική και προλαμβάνει την ύπαρξη σημαντικής γλαυκωματικής βλάβης.
Για αυτό όλοι οι άνθρωποι άνω των 40 ετών και ιδιαίτερα όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος, πρέπει να εξετάζονται μια ή δύο φορές το χρόνο για γλαύκωμα.
Οι λόγοι που μπορεί να εμφανιστεί το γλαυκώμα ματιού δεν είναι γνωστές. Στις περισσότερες περιπτώσεις το οπτικό νεύρο καταστρέφεται από την υψηλή ενδοφθάλμια πίεση και στη μείωση της στοχεύουν όλες οι υπάρχουσες θεραπείες (φάρμακα, laser, χειρουργικές επεμβάσεις).
Η αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης τις περισσότερες φορές οφείλεται στην παρεμπόδιση της αποχέτευσης του υγρού που παράγεται στο εσωτερικό του ματιού μας, του υδατοειδούς υγρού. Το υδατοειδές υγρό παράγεται και αποχετεύεται συνεχώς. Αν για κάποιο λόγο παρεμποδιστεί η αποχέτευση του, τότε αυξάνεται η ενδοφθάλμια πίεση (εικ.2).
Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες κινδύνου που η ύπαρξή τους προδιαθέτει για την εμφάνιση γλαυκώματος. Τέτοιοι είναι η προχωρημένη ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, η φυλή, η μυωπία και οι αγγειακές παθήσεις.
Τα τελευταία χρόνια πολυκεντρικές μελέτες έδειξαν τη σημασία ενός νέου παράγοντα κινδύνου, του πάχους του κερατοειδούς. Εξεταζόμενοι με λεπτότερο κερατοειδή έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν γλαύκωμα σε σχέση με τους έχοντες φυσιολογικό ή αυξημένο πάχος κερατοειδούς.
Το γλαύκωμα στα αρχικά στάδια συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα.
Σε προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:
Λόγω της απουσίας συμπτωμάτων, η έγκαιρη διάγνωση με οφθαλμολογικό έλεγχο είναι κρίσιμη.
Η εποχή που η διάγνωση του γλαυκώματος βασιζόταν μόνο στην μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης έχει παρέλθει. Αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση (>21mmHg) δεν σημαίνει από μόνη της γλαύκωμα, όπως χαμηλή ενδοφθάλμια πίεση (<21mmHg) δεν αποκλείει το γλαύκωμα (γλαύκωμα φυσιολογικής πίεσης).
Η διάγνωση του γλαυκώματος γίνεται με την αξιολόγηση του ιστορικού του ατόμου σε συνδυασμό με τις εξής οφθαλμολογικές εξετάσεις:
Το ερώτημα αν η πίεση που μετράται κάθε φορά είναι η πραγματική ή όχι, απασχολεί πάντα τον οφθαλμίατρο.
Στο Ιατρικό Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας Athens Vision για τη διάγνωση του γλαυκώματος πέρα από το κλασσικό τονόμετρο Goldmann, χρησιμοποιεί δύο προηγμένης τεχνολογίας τονόμετρα: το ψηφιακό τονόμετρο Pascal και το τονόμετρο Ocular Response Analyser (ORA). Τα δύο αυτά τονόμετρα μπορούν να μας δώσουν την πραγματική ενδοφθάλμια πίεση ελαχιστοποιώντας την επίδραση παραγόντων που ποικίλουν από εξεταζόμενο σε εξεταζόμενο (πάχος κερατοειδούς αντίσταση κερατοειδούς, υποκειμενική εκτίμηση του οφθαλμιάτρου) και βοηθούν σημαντικά στη διάγνωση του γλαυκώματος.
Η εξέταση του οπτικού νεύρου για τη διάγνωση του γλαυκώματος γίνεται από τον οφθαλμίατρο με το οφθαλμοσκόπιο. Με το όργανο αυτό ελέγχουμε το μέγεθος της κοίλανσης του οπτικού νεύρου. Κοίλανση μεγαλύτερη του φυσιολογικού ή διαφορετικού μεγέθους κοίλανση ανάμεσα στα δύο μάτια ενός εξεταζομένου μπορεί να οδηγήσει στη διάγνωση του γλαυκώματος (εικ.4).
Η αντικειμενική και ποσοτική καταγραφή της βλάβης του οπτικού νεύρου επιτυγχάνεται με τους αναλυτές του οπτικού νεύρου και της στιβάδας των νευρικών ινών (LST GDx OCT). Με αυτούς γίνεται τοπογραφική ανάλυση της οπτικής θηλής και μέτρηση του πάχους των οπτικών ινών. Στην Athens Vision διαθέτουμε το OCT τελευταίας γενιάς (Fourier domain OCT) με ανάλυση της τάξης των 6μm, μεγάλη ταχύτητα επεξεργασίας και δυνατότητα τρισδιάστατης απεικόνισης του οπτικού νεύρου και του πάχους της στιβάδας των οπτικών ινών . Υπάρχει επίσης η δυνατότητα μέτρησης του αριθμού των γαγγλιακών κυττάρων στη περιοχή της ωχράς κηλίδας. Οι απολήξεις των κυττάρων αυτών σχηματίζουν το οπτικό νεύρο. Η καταγραφή αυτών των παραμέτρων συμβάλλει στην πρώιμη διάγνωση του γλαυκώματος, καθώς όπως είναι γενικά αποδεκτό οι δομικές αλλαγές προηγούνται των λειτουργικών στο γλαύκωμα.
Με την εξέταση των οπτικών πεδίων καταγράφουμε το ποσοστό των νευρικών ινών που έχουν καταστραφεί από το γλαύκωμα. Βασίζεται στην ικανότητα του εξεταζομένου να αναγνωρίζει το φως σε κάθε περιοχή του αμφιβληστροειδή χιτώνα. Η εξέταση αυτή είναι απαραίτητη και πρέπει να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να διαπιστώνονται οι πιθανές μεταβολές στο πεδίο της όρασης και να παρακολουθούνται οι πιθανές επιδεινώσεις (σκοτώματα).
Οι καλά πληροφορημένοι ασθενείς δεν ρωτούν “Πώς είναι η πίεση γιατρέ;” αλλά “Πώς είναι το οπτικό μου νεύρο;”
Αποτελεί την πιο συχνά εφαρμοζόμενη θεραπεία στο γλαύκωμα. Κάποια φάρμακα στοχεύουν στη μείωση της παραγωγής του υδατοειδούς υγρού και άλλα στην αύξηση της αποχέτευσης. Τα φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε σαν μονοθεραπεία είτε σαν συνδυασμένη θεραπεία.
Με το laser γλαυκώματος στοχεύουμε είτε στην αύξηση της αποχέτευσης του υδατοειδούς υγρού όπως συμβαίνει στο συνηθισμένο γλαύκωμα – γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας – είτε στη διευκόλυνση της ροής του υδατοειδούς υγρού δημιουργώντας ένα περιφερικό «άνοιγμα» στην ίριδα (ιριδοτομή) όπως συμβαίνει στο γλαύκωμα στενής γωνίας.
Η χειρουργική γλαυκώματος χρησιμοποιείται συνήθως όταν η συντηρητική θεραπεία αδυνατεί να ελέγξει το γλαύκωμα. Υπάρχουν πολλών ειδών χειρουργικές θεραπείες για το γλαύκωμα, όλες όμως στοχεύουν στη βελτίωση της αποχέτευσης δημιουργώντας ένα νέο αποχετευτικό σύστημα. Στην Athens Vision υπάρχει η δυνατότητα όλων των χειρουργικών επεμβάσεων. Ο γιατρός θα σας προτείνει την καταλληλότερη και ασφαλέστερη επέμβαση για σας. Οι πιο συχνές εγχειρήσεις για το γλαύκωμα είναι η τραμπεκουλεκτομή, η εν τω βαθει σκληρεκτομή και η ένθεση βαλβίδων (Ahmed, Baerveldt).
Σημεία-κλειδιά για την κατανόηση του γλαυκώματος
Η απώλεια της όρασης στο γλαύκωμα μπορεί να αποφευχθεί με την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της πάθησης. Όμως ακόμη και στις αναπτυγμένες δυτικές κοινωνίες τα μισά περίπου γλαυκώματα παραμένουν αδιάγνωστα καθώς το γλαύκωμα εμφανίζει συμπτώματα μόνο στα τελευταία στάδια της ασθένειας. Οι ειδικοί τονίζουν πως η ποιότητα ζωής των ασθενών πλήττεται σοβαρά καθώς έχουν μειωμένη ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν την οδήγηση, τον εντοπισμό αντικειμένων, το ανεβοκατέβασμα σκάλας και την αναγνώριση προσώπων.
Γι αυτό:
Αν είστε >45 ετών
Αν έχετε οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος
Αν είστε μύωπας
Αν ανήκετε στη μαύρη φυλή
Πρέπει να υποβάλλεστε σε πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο κάθε χρόνο
Το γλαύκωμα είναι μια ομάδα οφθαλμικών παθήσεων που προκαλούν βλάβη του οπτικού νεύρου. Είναι, δηλαδή, μια χρόνια εξελικτική νευροπάθεια που συνήθως συνοδεύεται από αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης.
Η ενδοφθάλμια πίεση δημιουργείται από το υγρό που γεμίζει το πρόσθιο τμήμα του ματιού και ονομάζεται υδατοειδές υγρό. Αυτό το υγρό παράγεται πίσω από την ίριδα σε μια περιοχή που ονομάζεται ακτινωτό σώμα. Το υγρό αυτό δια μέσω της κόρης έρχεται εμπρός από την ίριδα και κινείται προς την περιοχή που σχηματίζεται από τον κερατοειδή (το διαφανές παράθυρο του ματιού) και την ίριδα ,την γωνία του ματιού, απ’ όπου και αποχετεύεται. Στα φυσιολογικά μάτια υπάρχει ισορροπία μεταξύ του παραγόμενου και του αποχετευόμενου υγρού. Όταν αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, λόγω συνήθως μείωσης της αποχέτευσης, τότε αυξάνεται η πίεση στα μάτια.
Όπως αναφέρθηκε ήδη το γλαύκωμα συνήθως συνοδεύεται από αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση στα μάτια. Υπάρχει όμως και το Γλαύκωμα Φυσιολογικής ή Χαμηλής Πίεσης όπου παρατηρείται βλάβη του οπτικού νεύρου χωρίς αύξηση της ενδοφθάλμια πίεση. Σ αυτή τη μορφή γλαυκώματος σημαντικό ρόλο παίζει ο αγγειακός παράγοντας. Επίσης αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση μόνο, δεν σημαίνει γλαύκωμα αν δεν παρατηρείται βλάβη του οπτικού νεύρου. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται οφθαλμική υπερτονία.
| Φυσιολογική Όραση
|
Αρχόμενο Γλαύκωμα
|
| Προχωρημένο Γλαύκωμα
|
Σχεδόν τελικού σταδίου
|
Υπάρχουν τέσσερις βασικοί τύποι γλαυκώματος:
Πρωτοπαθές γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας, πρωτοπαθές γλαύκωμα κλειστής γωνίας, δευτεροπαθές γλαύκωμα και συγγενές γλαύκωμα.
Αυτός ο τύπος γλαυκώματος είναι συχνότερος στους ασιάτες. Η ενδοφθάλμια πίεση αυξάνει ξαφνικά (οξύ γλαύκωμα) και προκαλεί έντονο πόνο στην περιοχή του ματιού που συνοδεύεται από έγχρωμους κύκλους γύρω από τα φώτα, θάμπωμα στην όραση και κόκκινο μάτι. Είναι επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Μπορεί να είναι είτε ανοιχτής είτε κλειστής γωνίας. Οφείλεται στην ύπαρξη άλλης τοπικής ή συστηματικής αιτίας που προκαλεί αύξηση της ενδοφθάλμια πίεσης.
Είναι μια σπάνια κατάσταση που εμφανίζεται με συχνότητα περίπου 1:10000 γεννήσεις αφορά κυρίως αγόρια και στο 75% είναι αμφοτερόπλευρο μπορεί δε να συνοδεύεται και από άλλα οφθαλμολογικά προβλήματα.
1) Ηλικία
Η συχνότητα του χρόνιου απλού γλαυκώματος αυξάνει με την ηλικία. Είναι ασυνήθιστο κάτω από την ηλικία των 40 αλλά η συχνότητά του αυξάνει στο 2% μετά την ηλικία των 40 και στο 4% του πληθυσμού μετά την ηλικία των 80 ετών
2) Φυλή
Οι μαύροι έχουν 4 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με τους λευκούς να πάθουν γλαύκωμα. Το γλαύκωμα που εμφανίζουν συνήθως είναι πιο επιθετικό και εμφανίζεται σε νεαρότερη ηλικία. Οι ασιάτες έχουν αυξημένο κίνδυνο να πάθουν γλαύκωμα κλειστής γωνίας.
3) Οικογενειακό ιστορικό
Άτομα με οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος έχουν περίπου 4 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν γλαύκωμα.
4) Διαθλαστικά προβλήματα
Οι μύωπες παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο ν’ αναπτύξουν χρόνιο απλό γλαύκωμα και οι υψηλοί υπερμέτρωπες ν αναπτύξουν γλαύκωμα κλειστής γωνίας
5) Καρδιαγγειακοί παράγοντες
Οι πάσχοντες από ημικρανία, σύνδρομο Reynaud, υπόταση, σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο έχουν αυξημένο κίνδυνο να πάθουν γλαύκωμα(ιδιαίτερα γλαύκωμα φυσιολογικής πίεσης)
6) Λεπτός κερατοειδής
Ο κερατοειδής είναι ο διαφανής χιτώνας του ματιού μας που ευρίσκεται εμπρός από την ίριδα. Κερατοειδής λεπτότερος του μέσου όρου αποτελεί παράγοντα κινδύνου τόσο για την εμφάνιση όσο και για την εξέλιξη του γλαυκώματος.
7) Διαβήτης
Οι διαβητικοί παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο ν αναπτύξουν γλαύκωμα αν και δεν είναι ξεκάθαρο αν υπάρχει απ ευθείας σχέση μεταξύ τους.
Τι πρέπει να κάνω αν έχω αυξημένο κίνδυνο για Γλαύκωμα;
Όλοι όσοι έχουν παράγοντες κινδύνου για γλαύκωμα πρέπει να υποβάλλονται σε ετήσιο οφθαλμολογικό έλεγχο που περιλαμβάνει τονομέτρηση (μέτρηση της ενδοφθάλμια πίεσης) και βυθοσκόπηση (έλεγχο του οπτικού νεύρου) Αν υπάρχουν ύποπτα σημεία γλαυκώματος πρέπει να υποβάλλεται και σε εξέταση οπτικού πεδίου.
H βλάβη στο γλαύκωμα είναι μόνιμη αλλά με την κατάλληλη αγωγή μπορεί να προληφθεί ή να ανασταλεί η εξέλιξη της. Η φαρμακευτική αγωγή είναι ιδιαίτερα σημαντική ακόμη κι αν η όραση είναι ή φαίνεται ότι είναι φυσιολογική γιατί η επιδείνωση της μπορεί να συμβεί χωρίς να γίνει αντιληπτή από τον ασθενή.
Η θεραπεία βοηθά στο να μειώσει την ενδοφθάλμια πίεση. Ο γιατρός συχνά θέτει την πίεση στόχο. Αυτή είναι η πίεση που ο γιατρός θεωρεί ότι αναστέλλει την εξέλιξη της γλαυκωματικής βλάβης. Μπορεί να αναπροσαρμόζεται ανάλογα με την εικόνα του οπτικού νεύρου και του οπτικού πεδίου.
H αρχική θεραπεία συνήθως είναι οφθαλμικές σταγόνες που σκοπό έχουν να ελαττώσουν την ενδοφθάλμια πίεση. Υπάρχουν πέντε ομάδες τέτοιων φαρμάκων και ο γιατρός σας θα επιλέξει τις κατάλληλες για εσάς. Άλλα φάρμακα μειώνουν την παραγωγή υδατοειδούς υγρού, άλλα αυξάνουν την αποχέτευση και άλλα δρουν και με τους δύο τρόπους. Για να είναι αποτελεσματικά τα φάρμακα θα πρέπει να μπαίνουν τακτικά και σε συνεχή βάση Σε μερικούς ασθενείς η φαρμακευτική θεραπεία δεν είναι επαρκής και απαιτείται LASER ή χειρουργική θεραπεία.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να βάζετε τις σταγόνες σας. Ένας απλός τρόπος είναι να γύρετε το κεφάλι σας προς τα πίσω, να τραβήξετε προς τα κάτω το κάτω βλέφαρο και να ρίξετε τη σταγόνα στο χώρο που δημιουργείται ανάμεσα στο μάτι και στο βλέφαρο. Κλείστε απαλά τα μάτια και πιέστε με το δάχτυλο σας στην έσω γωνία του ματιού για περίπου 2-3 λεπτά. Έτσι και το φάρμακο παραμένει περισσότερη ώρα στο μάτι και η πιθανότητα συστηματικών παρενεργειών μειώνεται. Αν χρησιμοποιείτε περισσότερες από μία σταγόνες αφήστε τουλάχιστον πέντε λεπτά μεταξύ τους.
Όπως όλα τα φάρμακα έτσι και οι σταγόνες για το γλαύκωμα μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες τοπικές ή συστηματικές. Αν παρατηρείτε κάτι ενοχλητικό να συμβαίνει επικοινωνήστε με το γιατρό σας. Μην ξεχάσετε επίσης να ενημερώσετε το γιατρό σας για κάθε άλλο πρόβλημα υγείας που τυχόν έχετε ή για φάρμακα που για άλλες παθήσεις παίρνετε.
Οι πιο συχνές παρενέργειες είναι:
-Αίσθημα ξένου σώματος
-Κόκκινα μάτια
-Θολή όραση
-Πονοκέφαλος
-Διαταραχές της καρδιακής συχνότητας
-Δυσκολία στην αναπνοή
H θεραπεία με LASER είναι κατάλληλη μόνο για ορισμένους τύπους γλαυκωμάτων. Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι LASER θεραπείας. H ALT (Argon Laser Trabeculoplasty) και η SLT (Selective Laser Trabeculoplasty). Eπίσης το LASER μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν προληπτική θεραπεία σε περιπτώσεις στενής γωνίας (LASER IRIDOTOMY) για αποφυγή κρίσης οξέως γλαυκώματος.
Όταν η φαρμακευτική ή η LASER θεραπεία αδυνατεί να ελέγξει την εξέλιξη του γλαυκώματος ή όταν παρατηρείται δυσανεξία ή μη συμμόρφωση στη φαρμακευτική θεραπεία προχωράμε σε χειρουργική επέμβαση.
Η πιο συχνή αντιγλαύκωματική επέμβαση είναι η τραμπεκουλεκτομή. Σ αυτήν δημιουργούμε στο άσπρο του ματιού (στο σκληρό χιτώνα) ένα καλυμμένο τούνελ που παροχετεύει το υδατοειδές υγρό από το εσωτερικό του ματιού σε μια μικρή φυσαλίδα κάτω από το άνω βλέφαρο. Έτσι ελαττώνεται η πίεση του υδατοειδούς υγρού και επομένως και η πίεση στο οπτικό νεύρο η οποία προκαλεί την απώλεια της όρασης στο γλαύκωμα.
Άλλες αντιγλαύκωματικές επεμβάσεις είναι:
Mη διατιτρένουσες επεμβάσεις
Ένθεση βαλβίδων
Κυκλοκαταστροφικές επεμβάσεις
Οι περισσότερες μελέτες αναφέρουν ότι οι περισσότεροι ασθενείς θα επιτύχουν χαμηλές πιέσεις μετά από μία εγχείρηση τραμπεκουλεκτομής. Το ποσοστό επιτυχίας της επέμβασης στον έλεγχο της ενδοφθάλμια πίεσης διαφέρει ανάλογα με τον τύπο του γλαυκώματος, προηγούμενες εγχειρήσεις, τη φυλή την ηλικία και άλλες καταστάσεις. Σε ασθενείς χαμηλού κινδύνου το ποσοστό επιτυχίας αγγίζει το 90%. Τα 2/3 των μέσου κινδύνου ασθενών θα επιτύχουν ικανοποιητική πίεση χωρίς σταγόνες. Το 1/3-1/4 των ασθενών θα χρειαστούν και κάποιο φάρμακο και ένα μικρότερο ποσοστό θα χρειαστούν περαιτέρω χειρουργική επέμβαση.
Σπανιότερα κάποιοι ασθενείς θα παρουσιάσουν χαμηλή πίεση για μεγάλο χρονικό διάστημα και θα χρειαστούν επιπλέον χειρουργική επέμβαση για την αύξηση της ενδοφθάλμια πίεσης.
H έννοια της νευροπροστασίας αναπτύχθηκε στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας. Η ιδέα ήταν να κάνουμε τα νευρικά κύτταρα του οπτικού νεύρου ανθεκτικά στη διαδικασία του κυτταρικού θανάτου που ονομάζεται απόπτωση. Αν λοιπόν με κάποιο τρόπο αναστείλουμε το μηχανισμό της απόπτωσης, τότε θα επιτρέψουμε στα νευρικά κύτταρα να επιζήσουν ανεξάρτητα από την ενδοφθάλμια πίεση. Η πρώτη κλινική δοκιμή αφορούσε την ουσία memantine. Δυστυχώς όμως μετά από μακρόχρονες κλινικές δοκιμές τα αποτελέσματα δεν ήταν τα προσδοκώμενα και το ερευνητικό πρόγραμμα διεκόπη. Σήμερα μία άλλη χημική ουσία, η tacrolimus, δοκιμάζεται στο Harvard ενώ στο Johns Hopkins μελετάται η αποτελεσματικότητα ενός γενετικά σχεδιασμένου ιού που ενίεται στον οφθαλμό. Η θεραπεία αυτή στοχεύει στην αλλαγή του γονιδιώματος των γαγγλιακών κυττάρων ούτως ώστε να προστατεύονται από βλαπτικές επιδράσεις.
1. Το γλαύκωμα είναι μια ομάδα παθήσεων που προκαλούν βλάβη του οπτικού νεύρου συνήθως λόγω αύξησης της ενδοφθάλμια πίεση
2. Το γλαύκωμα είναι μια από τις συχνότερες οφθαλμικές παθήσεις στους ηλικιωμένους. περίπου 2% του πληθυσμού πάνω από τα 40 θα παρουσιάσει κάποιο τύπο γλαυκώματος και η συχνότητα αυξάνεται με την ηλικία
3. Υπολογίζεται ότι στις χώρες της ευρωπαϊκής ένωσης σήμερα πάσχουν 9,25 εκατομμύρια άνθρωποι από γλαύκωμα αριθμός που θα φτάσει στα 12,4 εκατομμύρια την επόμενη δεκαετία
4. Αν μείνει χωρίς θεραπεία το γλαύκωμα μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση
5. Παρ’ όλα αυτά η βλάβη μπορεί να περιοριστεί αν το γλαύκωμα διαγνωστεί έγκαιρα και θεραπευτεί
Το πρωτοπαθές γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας (ΠΓΑΓ) είναι σπάνιο πριν τα 40, αλλά η συχνότητά του στις εγκύους μπορεί να αυξηθεί λόγω μεγαλύτερης ηλικίας εγκυμοσύνης και εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Οι θεραπείες περιλαμβάνουν:
Η συνύπαρξη γλαυκώματος και εγκυμοσύνης είναι σπάνια. Η παρακολούθηση και η εξατομικευμένη θεραπεία εξασφαλίζουν την ασφάλεια μητέρας και εμβρύου.
Το γλαύκωμα δεν οφείλεται μόνο σε αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση (ΕΟΠ). Η ισχαιμία του οπτικού νεύρου και οι αγγειακοί παράγοντες, όπως η αρτηριοσκλήρυνση, παίζουν σημαντικό ρόλο.
Η αρτηριακή πίεση (ΑΠ) σχετίζεται με την ΕΟΠ, αλλά η σχέση με την εμφάνιση ή την επιδείνωση του χρόνιου απλού γλαυκώματος είναι λιγότερο σαφής. Σημαντικότερος παράγοντας φαίνεται να είναι η οφθαλμική πίεση διήθησης, δηλαδή η διαφορά μεταξύ ΑΠ και ΕΟΠ, που εξασφαλίζει επαρκή αιμάτωση του οπτικού νεύρου. Χαμηλή πίεση διήθησης ή μεγάλες αυξομειώσεις της, ειδικά τη νύχτα, σχετίζονται με εμφάνιση ή επιδείνωση γλαυκώματος.
Η αντιυπερτασική θεραπεία μπορεί να μειώνει την ΑΠ χωρίς να επηρεάζει την ΕΟΠ, μειώνοντας έτσι την πίεση διήθησης και αυξάνοντας τον κίνδυνο επιδείνωσης σε ευαίσθητους ασθενείς.
Το χρόνιο απλό γλαύκωμα είναι πολυπαραγοντική νόσος. Η διατήρηση επαρκούς πίεσης διήθησης και η εξατομικευμένη θεραπεία, είτε φαρμακευτική είτε με MIGS, είναι καθοριστικής σημασίας για την προστασία του οπτικού νεύρου.
Στόχος της θεραπείας στο γλαύκωμα είναι η ελάττωση της ενδοφθάλμιας πίεσης που συνιστά την μόνη αποδεδειγμένη στρατηγική η οποία επιτρέπει τη δομική και λειτουργική σταθερότητα του οπτικού νεύρου. Μέχρι πρόσφατα ενισχύαμε διαδοχικά τη θεραπεία από ήπιες σε περισσότερο αποτελεσματικές και παρεμβατικές προσεγγίσεις ξεκινώντας με φαρμακευτική θεραπεία (κολλύρια), προχωρώντας σε laser (τραμπεκιουλοπλαστική ή SLT) και καταλήγοντας σε διατιτραίνουσες χειρουργικές επεμβάσεις (τραμπεκιουλεκτομή ή ένθεση αντιγλαυκωματικής βαλβίδας) όταν δεν ήταν εφικτό να ελεγχθεί η πίεση του οφθαλμού. Αυτή η παραδοσιακή προσέγγιση σιγά σιγά μεταβάλλεται όσο προοδεύει η χειρουργική του γλαυκώματος. Γνωρίζουμε ότι η ανεπίπλεκτη επέμβαση καταρράκτη (φακοθρυψία) ελαττώνει μεσοπρόθεσμα την ενδοφθάλμια πίεση κατά 2-3mmHg.
H επέμβαση του καταρράκτη μπορεί να συνδυαστεί με μία από τις συνοπτικά ονομαζόμενες ελάχιστα επεμβατικές χειρουργικές πράξεις γλαυκώματος (MIGS: minimally invasive glaucoma surgery). Ο συνδυασμός αυτός επιφέρει επιπλέον ελάττωση της ενδοφθάλμιας πίεσης χωρίς να επηρεάζει την ταχύτητα αποκατάστασης της όρασης μετά από μία επέμβαση καταρράκτη ή την ασφάλεια της επέμβασης σε σημαντικό βαθμό.
Η ελάχιστα επεμβατικά χειρουργική του γλαυκώματος ενδείκνυται για ασθενής με ήπιας ή μέσης βαρύτητας γλαύκωμα που απαιτούν μία μικρή περαιτέρω ελάττωση της ενδοφθάλμιας πίεσης ή επιθυμούν αν απαλλαγούν μερικώς από τα κολλύρια όταν υποβάλλονται σε επέμβαση καταρράκτη.
Οι ιατροί μας συμμετέχουν στην ανάπτυξη αυτού του είδους των χειρουργείων ήδη από το 2008 και δίνουν διαλέξεις σε εθνικό και διεθνές ακροατήριο. Mπορείτε να παρακολουθήσετε στον παρακάτω σύνδεσμο ένα σύντομο εισαγωγικό βίντεο για μία από αυτές τις χειρουργικές τεχνικές.
MD
Ειδικότητες
Χειρουργική Γλαυκώματος,
Καταρράκτη
Διευθυντής Τμήματος Γλαυκώματος AthensVision
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Ειδικότητες
Γλαύκωμα
Καταρράκτης
